Gras voor bijzondere omstandigheden
Steeds meer mensen zijn qua woning losgeraakt van de begane grond: ze wonen op niveau en hun tuin is een balkon of dakvlak. Ooit gold bij de stadsontwikkeling in veel gebieden de regel dat per persoon een standaardareaal groene ruimte aanwezig moest zijn. Dus als huizen gestapeld werden en mensen in flatgebouwen werden samengebracht, werd de open groene ruimte rond die woonconcentraties groter. Hele wijken als De Bijlmer in Amsterdam zijn nog op dat principe gebaseerd. Het bleek echter in veel gevallen niet te werken. Mensen willen naast openbaar, ook eigen groen dichtbij, waarvoor vaak de ruimte ontbreekt. Of zulke complexen 'eigen groen' zijn zo aan vandalisme onderhevig dat het niet leuk meer is om daarmee te werken. Dan zijn andere oplossingen nodig. Steeds meer breekt het besef door dat er in de bebouwde gebieden nog veel ongebruikte ruimte aanwezig is. Veel daken en andere platten vlakken zijn uitstekend geschikt te maken als nieuwe groene ruimten. Er liggen vele vierkante kilometers dak ongebruikt te wachten tot ze als nieuwe basis voor nieuw leven worden ontdekt in plaats van alleen als afsluiting van iets eronder te dienen. Als wij die ruimte niet in gebruik nemen, doet de natuur het wel. Er zijn al de nodige gevallen bekend van hele meeuwenkolonies op de platte daken van flatgebouwen en als er weinig dak onderhoud wordt gepleegd, schiet het onkruid welig op in het stof- en vuillaagje dat op ieder dak terecht komt.
In lagen in plaats van gestapeld
Het lijkt bijna het zelfde. Toch is er een groot verschil. Gestapeld denken is wolkenkrabberdenken. Op een klein basis blak zo hoog mogelijk bouwen. Zo is het in het verleden vaak geweest, met weinig ruimte voor groene vlakken. Ecologisch bouwen stond los van die ontwikkeling. Die twee zaken gaan nu samen. Steeds meer wordt gedacht in functionele lagen boven elkaar. Verkeer en aan- en afvoer onderin. Daarboven werken en wonen, naast elkaar of ook boven elkaar. Snelwegen kunnen in de toekomst probleemloos onder woon/werkvlakken doorlopen, hele stations worden 'overwoond'. Dat betekent dat ook tuinen steeds meer op een geconstrueerde ondergrond zullen worden gerealiseerd. Die wordt daar volledig op aangepast, zoals ook voor parkeerdaken wordt gedaan. eigenlijk is dan alles mogelijk. Er worden nu al hele parken op betonnen onderlaag aangelegd, zoals er in het buitenland op rotsbodem wordt gewerkt. Het verschil is minimaal. Alleen maken wij onze eigen rotsbodem. Dat betekend bovendien dat we ontzettend veel extra ruimte creëren. Het hoeft nergens vol te zijn, we moeten alleen anders met onze ruimte leren omgaan. Op de Floriade 2002 en bij andere grootschalige groenevenementen zijn al interessante staaltjes van dit nieuwe denken te zien geweest.
Het begint klein
Veel mensen stellen het op prijs als het schuurdakje waar van vanuit hun werk0 of slaapkamer op uitkijken, er wat aantrekkelijker zou uitzien. Dat kan. Het is zelfs vrij gemakkelijk te realiseren. Er zijn complete systemen met begroeiingsmatten in de handel, waar bijvoorbeeld Sedum's en Sempervivum's al op geworteld zijn. Er wordt eerst een speciale isolatielaag op het dak aangebracht, samen met materiaal dat de waterhuishouding moet reguleren. Daarop komt de groeiende laag. Al die vetplanten samen zorgen voor een kleurrijk, natuurlijk beeld. Onderhoud is niet nodig. Zo kunnen ook hele moeras- en rotstuinen op daken en andere harde oppervlakken worden aangelegd. Ook een onderhoudsarme grasmat op het dak is geen probleem meer als de dakhelling maar niet te steil is. Het is nog geen gemeengoed, maar het is er allemaal al wel. Er zijn speciale grasmengsels voor dit type toepassingen ontwikkeld, die extreem langzaam groeien en enorme droogte kunnen doorstaan.
Gras is zelfs uitermate geschikt
Een flinke boom vraagt minimaal 40 cm gronddiepte om in te kunnen groeien. Veel andere planten kunnen met veel minder toe. Dit betekend dat op een dak- of balkontuin de dikte van de grondlaag sterk kan wisselen en dat heeft uiterst plezierige consequenties voor het gewicht.
Gras kan al op een goed gemaakte onderlaag van enkele centimeters dik groeien. Voor daktuinen is dat ideaal. Perfect gebruiksgroen, een beloopbaar vlak dat grote oppervlakken kan bedekken zonder dat extra zware constructies nodig zijn. Gras is bovendien weinig windgevoelig, wat toepassing op de grote hoogte extra aantrekkelijk maakt. Bij daktuinen en begroeide dakvlakken moet terdege met de op grotere hoogte vaak hardere wind rekening worden gehouden.
Meer voordelen van groen op niveau
Het stadsklimaat verbetert aanzienlijk als er meer groen aanwezig is. De lucht wordt frisser, zuurstofrijker (planten, ook grassen, produceren zuurstof), verontreinigde deeltjes worden uit de lucht gefilterd, koolstofdioxide van het verkeer in de stad wordt door planten geabsorbeerd (CO2 is groeistof voor planten) en een levende laag op het dak zorgt voor extra isolatie van de ruimtes eronder. Dus 's winters minder verwarmen en 's zomers minder koelen. Van dat laatste effect wordt al sinds mensenheugenis gebruikt gemaakt. bijvoorbeeld in Scandinavië zijn op het platteland de daken van veel houten huizen bedekt met een grasmat op een onderlaag van o.a. berkenschors en grond. de constructie van de daken en het 'lozen' van gecondenseerd water uit de lucht binnenshuis verlopen bij zo'n dak anders dan bij ons gebruikelijke bouwwijzen. Maar de oplossing daarvan is technisch gezien geen enkel probleem. De isolatie is bovendien zo hoog dat er bijvoorbeeld de verwarming van een goed geïsoleerd huis met een grasdak aanzienlijk minder energie hoeft te kosten. De warmte-uitstraling is een stuk lager. In moderne woonwijken zijn steeds vaker voorbeelden van zulke grasdaken te zien.
Grazoden Wiki's
- De grond in mijn tuin
- Graszoden algemene onderwerpen
- Graszoden leggen
- Een grasveld aanleggen
- Gras voor bijzondere omstandigheden
- Het ontwerpen van het gazon
- Voorbereidingen
- Graszodenonderhoud
